Przykładowy opis z aktywnym odnośnikiem, Szablony HTML.
  • Adam Jerzy Czartoryski
  • Adam Kazimierz Czartoryski
  • Anna Czartoryska z Sapiehów
  • August Aleksander Czartoryski
  • Elżbieta (Izabela) Lubomirska
  • Izabela Czartoryska z Morsztynów
  • Izabela Dorota Czartoryska
  • Kazimierz Czartoryski
  • Konstanty Czartoryski
  • Maria Anna Würtemberg Montbéliard z d. Czartoryska
  • Michał Fryderyk Czartoryski
  • Teresa Czartoryska

Adam Jerzy Czartoryski
Książę, ur. 14 I 1770, Warszawa, zm. 15 VII 1861, Montfermeil (Francja), syn Adama Kazimierza i Izabeli z Flemmingów, brat Konstantego, Marii Anny Würtemberg Montbéliard, Zofii Zamoyskiej
i Teresy, mąż Anny.
    Mąż stanu, przywódca obozu Hotel Lambert na emigracji polistopadowej, pisarz. Otrzymawszy staranne wykształcenie, pogłębił swą wiedzę w podróżach do Niemiec, Szwajcarii, Holandii, Anglii, Szkocji; po powrocie do kraju brał udział w wojnie polsko-rosyjskiej 1792, odznaczony Orderem Wojennym Virtuti Militari; podczas powstania kościuszkowskiego 1794 przebywał w Brukseli
i Wiedniu. Po III rozbiorze (1795) został wysłany przez rodziców na dwór carski w celu pozyskania łask Katarzyny II i uchronienia dóbr rodowych od grożącej im konfiskaty; posuwał się szybko
w karierze dworskiej, zostając 1797 adiutantem wielkiego ks. Aleksandra, z którym się zaprzyjaźnił; wraz z gronem jego przyjaciół snuł plany przebudowy ustroju Rosji; 1799-1801 poseł rosyjski w Królestwie Sardynii. Po wstąpieniu na tron rosyjski Aleksandra I Romanowa (1801) należał do jego najbliższych doradców, 1801-03 brał udział w pracach tzw. Nieoficjalnego Kom. Przygotowującego reformy centralnych władz rządowych w Rosji; przyczynił się m.in. do reformy Senatu jako najwyższej kolegialnej władzy; od 1802 jako zast. Min. Spraw zagranicznych Rosji był faktycznym kierownikiem tego resortu; 1803 współtwórca reorganizacji szkolnictwa rosyjskiego
i kurator wileńskiego okręgu nauk., obejmującego 8 zach. Guberni Rosji – ziem dawnej Rzeczypospolitej; 1804-06 pełnił obowiązki min. Spraw zagranicznych Rosji, od 1805 członek Senatu i Rady Państwa. Piastując te stanowiska, Czartoryski stał na gruncie niezachwianej wierności wobec cara, choć próbował również stworzyć lepsze perspektywy do rozwiązania kwestii pol.; jego ówczesnym programem maksimum było przywrócenie silnego państwa pol., jako minimum – postulat zjednoczenia wszystkich ziem dawnej Rzeczypospolitej pod berłem cara jako króla pol.; widział taka możliwość po ewentualnym zwycięstwie Rosji nad Francją i pogodzonymi z nią Prusami (plan puławski); plan ten został przekreślony przez samego Aleksandra I, który bez wiedzy Czartoryski pojednał się 1805 z Prusami; 1806 nastąpiła dymisja Czartoryski ze stanowiska ministra. Konsekwentny przeciwnik Napoleona I; po zawarciu pokoju w Tylży (1807) i powstaniu Księstwa Warszawskiego pozostał przeciwnikiem współdziałania Polaków z Francją i nadal był rzecznikiem rozwiązania sprawy polskiej z pomocą Rosji. W przededniu nowej wojny francusko-rosyjskiej, upoważniony przez cara, próbował zjednać dla swej koncepcji ks. J. Poniatowskiego i in. Czołowych polityków Księstwa Warszawskiego. Po klęsce Napoleona I w kampanii moskiewskiej i zajęciu Księstwa Warszawskiego przez wojska rosyjskie brał udział w organizowaniu nowej administracji; na kongresie wiedeńskim 1814-15 stał się gł. Doradcą Aleksandra I w sprawie pol. i doprowadził do utworzenia pod berłem cara – konstytucyjnego Królestwa Polskiego, dla którego zredagował projekt liberalnej konstytucji; przyczynił się też do powstania Wolnego Miasta Krakowa i autonomicznego W. Księstwa Poznańskiego. W Królestwie Polskim otrzymał godność senatora-wojewody i członka Rady Administracyjnej. Jako kurator wileński (1803-24) przyczynił się do odnowienia uniwersytetu w Wilnie (1803) oraz rozbudował na całym obszarze kuratorium sieć szkół z polskim językiem wykładowym; 1823 interweniował osobiście u cara na rzecz uwięzionych przez N. Nowosilcowa filaretów, a nic nie uzyskawszy, podał się do dymisji. Kilka jego śmielszych wystąpień (m.in. w obronie łagodnego wyroku Sądu Sejmowego 1828-29 na przywódców Tow. Patriotycznego) zjednało mu popularność w Królestwie Polskim i sprawiło, że w chwili wybuchu powstania listopadowego 1830-31 widziano w nim jednego z kandydatów na przywódcę narodu. Gdy utworzono powstańczy Rząd tymczasowy (4 XII 1830), Czartoryski został jego prezesem, a 30 I – 17 VIII 1831 był prezesem Rządu Narodowego; początkowo przeciwny powstaniu, starał się je sprowadzić na tor konfliktu konstytucyjnego między monarcha a społeczeństwem, stopniowo jednak zaangażował się na rzecz powstania; po detronizacji Mikołaja I Romanowa przez sejm 25 I 1831 uznał wprawdzie konieczność prowadzenia działań wojennych, ale liczył przede wszytskim na interwencję dyplomatyczną innych mocarstw; jego postulatem było utrzymanie swobód konstytucyjnych w Królestwie, które mogłoby razem pozostać pod berłem któregoś z Hohenzollernów lub Habsburgów, a nawet Romanowów. W okresie sprawowania przez J. Skrzyneckiego urzędu naczelnego wodza Czartoryski przeciwstawiał się jego kunktatorstwu, ale nie potrafił zmusić go do podjęcia energicznego działania; o ulicznych rozruchach 15 VIII 1831 Czartoryski wraz z całym rządem podał się do dymisji i wstąpił jako ochotnik do korpusu generała G. Ramorino.
Po upadku powstania Czartoryski udał się na emigrację; po krótkim pobycie w Wielkiej Brytanii osiadł 1833 we Francji; Jego paryska rezydencja Hotel Lambert (nabył ją 1843) stała się ośrodkiem działań znanego pod tą samą nazwą konserwatywno-liberalnego skrzydła emigracji polskiej; jako przywódca tego obozu, okrzyknięty „królem de facto”, rozwijał Czartoryski aktywna działalność dyplomatyczną, widząc możliwość odbudowy Polski jedynie w związku z polityka antyrosyjska mocarstw zachodnich. W oczekiwaniu konfliktu zbrojnego w Europie starał się pozyskać polityków francuskich i brytyjskich dla planowanych polskich akcji na Kaukazie jako dywersji przeciw polityce wschodniej Rosji; w tym celu nawiązał kontakty z walczącymi z Rosją Czerkiesami; wysłał agentów politycznych na Płw. Bałkański, stawiając sobie za cel stopniowe usamodzielnianie narodów bałkańskich od Turcji, Austrii i Rosji, by tym samym zagrodzić drogę rosyjskiemu panslawizmowi i wesprzeć polskie dążenia wyzwoleńcze; ponieważ jednak mocarstwa podtrzymywały Turcję, Czartoryski zachęcał Bułgarów i Serbów do kompromisu z Portą i powolnego realizowania roszczeń narodowych w ramach państwa sułtańskiego; 1841 założył stałą agenturę tajnej dyplomacji w Stambule, 1844 w Rzymie, zabiegając o zjednanie sobie Stolicy Apostolskiej. W okresie Wiosny Ludów 1848 Czartoryski liczy l na rozpad Austrii, toteż popierał rewolucje włoską i węgierską; z jego poręki generał W. Chrzanowski uzyskał dowództwo wojskowe w Sardynii (1848), a J. Bem i H. Dembiński – stanowiska dowódców na Węgrzech (1849). Po załamaniu się ruchu rewolucyjnego Wiosny Ludów Czartoryski oczekiwał wybuchu wojny europejskiej w związku z konfliktem rosyjsko-tureckim; wyrazem jego nadziei była polityczna aktywność Hotelu Lambert
w czasie wojny krymskiej 1853-56; z inicjatywy Czartoryskiego organizowano wtedy w Turcji polskie formacje (pułk kozaków ottomańskich). Po pokoju paryskim 1856, który przekreślił nadzieje związane z klęską Rosji, Czartoryski odsuwał się stopniowo od kierowania polityką Hotelu Lambert, przekazując kierownictwo swemu młodszemu synowi, Władysławowi; ogólny kierunek polityczny ustalał jednak sam aż do śmierci. W latach 60. w okresie reform A. Wielopolskiego w Królestwie, nawiązywał kontakty z („białymi”, dawał dyrektywy polityczne ich przywódcy A. Zamoyskiemu; jego program sprowadzał się i teraz do walki o konstytucję dla Królestwa. W kwestii społecznej Czartoryski w ciągu lat popowstaniowych przeszedł powoli od stanowiska konserwatywnego do reprezentowanego przez liberalne ziemiaństwo; wypowiadał się za likwidacją instytucji feudalnych i uwłaszczeniem chłopów, ale pod warunkiem, by została zachowana przewaga ekonomiczna i polityczna wielkiej własności ziemskiej. Zwalczany przez lewicowe i centrowe odłamy emigracji, Czartoryski cieszył się jednak dużym autorytetem osobistym; po jego śmierci nastapił też upadek znaczenia Hotelu Lambert. 
Czartoryski był mecenasem literatury i nauki, organizował na emigracji liczne stowarzyszenia literackie, naukowe, pedagogiczne i dobroczynne; współzałożyciel Towarzystwa Historyczno-Literackiego (od 1853 jego dożywotni prezes), Towarzystwo Pomocy Naukowej oraz Biblioteki Polskiej w Paryżu (1838); był też autorem pism politycznych („Essai sur la diplomyatie...” 1830, „Zbiór mów mianych od r. 1838-1847” 1847), wierszy okolicznościowych i poematów, pism i rozpraw, m.in. o D. Kniaźninie, oraz pamiętnika w ęzyku francuskim (1887, wyd. polskie „Pamiętniki ks. Adama Jerzego Czartoryskiego i korespondencja jego z cesarzem Aleksandrem I”, t. 1-2 1904-05). Najważniejszym dziełem literackim Czartoryskiego jest poemat elegijny „Bard polski” (powstał 1895, wyd. 1840), pisał wiersze, poematy; autor przekładów (m.in. utworów Pindara, Sofoklesa, Horacego), ponadto monografii „Żywot J. Ursyna Niemcewicza” (1860), w której zawarł swe poglądy na literaturę.

Adam Kazimierz Czartoryski
Książę, ur. 1 XII 1734, Gdańsk, zm. 19 III 1823, Sieniawa, syn Augusta Aleksandra i Marii Zofii
z Sieniawskich I veto Denhoff, brat Elżbiety Lubomirskiej, wuj a od 1761 mąż Izabeli z Flemmingów, ojciec Adama Jerzego, Konstantego, Marii Anny Würtemberg Montbéliard, Zofii Zamoyskiej i Teresy.
Polityk, pisarz, krytyk literacki i teatralny, 1758-94 generał ziem podolskich. Wbrew nadziejom ojca i stryja, Michała Fryderyka, przygotowujących go od młodości do najwyższych funkcji publicznych, nie odegrał w życiu politycznym roli adekwatnej do majatku i pochodzenia; ulegał często wpływowi otoczenia; od 1756 brał aktywny udział w polityce ® Familii; stryj, a zwłaszcza ojciec, snuli plany wystawienia jego kandytatury na króla polskiego; w związku z tym 1759 został wysłany do Peterskurga w celu zbliżenia z dworem rosyjskim. Nie mając zamiłowania do spraw polityki z chęcią zrzekł się wszelkich roszczeń do tronu i poparł Stanisława Augusta Poniatowskiego (1764); maszałek sejmu konwokacyjnego 1764, czynił starania o realizację planu reform ustrojowych; na sejmie 1766 wobec rosyjsko-pruskiego ultimatum poparł utrzymanie liberum veto, przystąpił do konfederacji radomskiej 1767, niechętnie wziął udział w delegacji sejmu 1767-68, zachowując się w czasie obrad pasywnie. Okres konfederacji barskiej spędził w większości za granicą. Po I rozbiorze (1772), gdy znaczna część jego dóbr znalazła się w państwie austr., nawiązał bliskie kontakty z Wiedniem – mianowany generałem austriackim. Od 1775 stał nominalnie na czele Familii, kierował jednak faktycznie przez szwagra
S. Lubomirskiego, a od 1783 przez I. Potockiego. Jeden z przywódców opozycji magnackiej niechętniej królowi, zwalczającej reformy 1775076, zwłaszcza Radę Nieustającą; 1785 dał się wciągnąć w aferę
M. Dogrumowej, co doprowadziło do ostatecznego zerwania z królem. Przed Sejmem Czteroletnim 1788-1792, na którym posłował, poparł orientację pruską; początkowo w opozycji do Stanisława Augusta Poniatowskiego, z czasem (1789-90) poparcie króla dla inicjowanych przez stronnictwo Czartoryskiego prac nad reformami zbliżyło go do monarchy; wtajemniczony w prace nad Konstytucją
3 Maja, aktywny członek Zgromadzenia Przyjaciół Konstytucji Rządowej; 1791-91 odbył misję dyplomatyczną do Drezna, bezskutecznie zachęcając elektrona saskiego Fryderyka Augusta do przyjęcia tronu polskiego. Po wybuchu wojny polsko-rosyjskiej 1792 wysłany do Wiednia z prośbą o interwencję; mimo żądań rosyjskich odmówił przystąpienia do konfederacji targowickiej 1792, uciekając się pod opiekę Austrii. Utrzymywał bliskie kontakty z T. Kościuszką, udzielał materialnego i moralnego poparcia insurekcji 1794; w odwecie skonfiskowano mu majątki w zaborze rosyjskim, zwrócone potem jego synom. W 1812 jako żywy symbol przeszłości i niepodległości Polski, wybrany na marszałka sejmu nadzwyczajnego Księstwa Warszawskiego i Konfederacji Generalnej Królestwa Polskiego 1812-13, zniechecony jałowością obrad rychło opuścił stolicę. Ponad działalność polityczną przedkładał aktywność oświat., kult. I nauk., mającą, zgodnie z oświec. Ideałami, przysporzyć Polsce świadomych obywateli. W 1763 twórca tzw. Małego „Monitora”, 1765 współtwórca tzw. dużego ® „Monitora”.
W 1768-92 komendant Szkoły Rycerskiej (Korpusu Kadetów), której poświęcał wiele uwagi i zapału, kładąc nacisk nie tylko na wysoki poziom merytoryczny, ale także moralne wychowanie młodzieży w duchu patriotycznym. Od 1777 generał lejtnant wojsk litewskich, 1773-80 członek Komisji Edukacji Narodowej, postulował m.in. kształcenie kobiet, rozwój szkolnictwa wiejskiego. Reprezentant fizjokratyzmu, wiele uwagi poświęcał sytuacji chłopów w swych ogromnych majątkach; od 1800 czł. TPN w Warszawie. Autor komedii (dla sceny Szkoły Rycerskiej i Teatru Narodowego), ważnych dla rozwoju rodzimego dramatopisarstwa, m.in. „Panna na wydaniu” (1771, we wstępie zawarł rozprawę o klasycyst. Teorii dramatu, postulującą adaptowanie obcych worów do problematyki i realiów po.), „Bliźnięta” (1775), „Mniejszy koncept jak przysługa” (1777), „Kawa” (1779); uzupełnił wiadomości dotyczące literatury polskiej w przekł. Podręcznika F. Juvenela de Carlancas „Historia nauk wyzwolonych” (1766); oceniając i analizując polskie piśmiennictwo („Myśli o pismach polskich” 1810) wskazał na potrzebę rozwijania historiografii, kryt. Opracowań dziejów literatury i prowadzenia badań językowych; patronował pracom S.B. Lindego nad słownikiem języka polskiego.

Anna Czartoryska z Sapiehów
Księżna, ur. 17 X 1799, Saint-Germain-en-Laye (Francja), zm. 24 XII 1864, Montpellier, żona Adama Jerzego od 1817.     Działaczka społeczna; po powstaniu listopadowym 1830-1831 na emigracji we Francji, filantropka, 1834 organizatorka w Paryżu Towarzystwa Dobroczynności Dam Polskich i 1844 Instytut Panien Polskich, przyczyniła się do powstania 1846 Zakładu Św. Kazimierza.

August Aleksander Czartoryski
Książę, ur. 9 XI 1697, Warszawa, zm. 4 IV 1782, tamże, syn Kazimierza Czartoryskiego i Izabeli
z Morsztynów, brat Michała Fryderyka, Konstancji Poniatowskiej, Ludwiki i Teodora, ożenił się z Marią Zofią z Seniawskich I veto Denhoff, ojciec Adama Kazimierza i Elżbiety Lubomirskiej.
Wojewoda ruski, kawale maltański; twórca potęgi majątkowej i politycznej Familii; starannie wykształcony, podróżował po zachodniej Europie; 1716-1717 brał udział w wojnie Austrii przeciw Turcji; po powrocie do kraju, jako kawaler maltański czynił bezskuteczne zabiegi o uzyskanie ordynacji ostrogskiej (1720-26); dzięki małżeństwu z Zofią z Sieniawskich Denhoffową, dziedziczką największej fortuny w Rzeczypospolitej, stał się jednym z najbogatszych magnatów w Polsce; w swych ogromnych dobrach popierał handel, rzemiosła, zakładał manufaktury, wprowadził postępowe systemy uprawy roli; od 1729 generał-major, 1736-51 strażnik polny (wojsk.) koronny, 1733 poparł Stanisława Leszczyńskiego; w życiu publicznym mniej aktywny od brata i w przeciwieństwie do niego nieprzystępny, często wyniosły, co rodziło niebezpodstawne podejrzenia, iż jego marzeniem była polska korona; 1742-50 starosta warszawski; 1750-58 generał ziem podolskich; zabiegał o wprowadzenie swego starszego syna, Adama Kazimierza, na tron polski. Po elekcji Stanisława Augusta Poniatowskiego (1764), któremu był niechętny, jako marszałek generalnej konfederacji i generalny regimentarz koronny (1763-64) popierał wprowadzenie programu reform ustrojowych, jednak 1766 pod naciskiem Rosji i Prus zaniechał rozpoczętego dzieła; przeciwnik konfederacji radomskiej, zwalczał gwarancję rosyjska narzuconą Polsce; zwolennik porozumienia króla z konfederacją barską; 1773 wycofał się z polityki.

Elżbieta (Izabela) Lubomirska
Księżna, ur. 21 V 1733, Warszawa, zm. 25 XI 1816, Wiedeń, żona Stanisława Lubomirskiego, córka Augusta Czartoryskiego i Marii Zofii z Sieniawskich I veto Denhoff.    Powiernica Stanisława Augusta Poniatowskiego; pośredniczyła między Czartoryskimi a Poniatowskimi, ale od około 1767 stała się przeciwniczką króla; 1785 była główną inspiratorką afery Dogrumowej, po jej zakończeniu wyjechała do Paryża, usuwając się z życia politycznego; po śmierci ojca (1782), dziedziczka jego ogromnej fortuny, stała się jedną z najbogatszych osób w Rzeczypospolitej; mecenaska architektury i sztuki.

Izabela Czartoryska z Morsztynów
Księżna, ur. 26 VIII 1671 Warszawa, zm. 24 II 1758, Warszawa, córka Jana Andrzeja Morsztyna, żona Kazimierza Czartoryskiego.
Organizatorka życia kulturalnego; 1683-93 na emigracji we Francji, gdzie poznała dworską kulturę Wersalu; górując nad mężem inteligencją, doświadczeniem i energią w znacznym stopniu wpływała na jego działalność polityczną, od której też sama nie stroniła, popierając opcję francuską; założyła w Warszawie pierwszy w Polsce salon polityczno-intelektualny wedle wzorów francuskich, w którego życiu panie uczestniczyły na równi z panami; salon Czartoryskiej stał się kolebką Familii.

Izabela Dorota Czartoryska
Hrabianka, księżna (od 1761), ur. 3 III 1746, Warszawa, zm. 17 VI 1835, Wysocko (Galicja), córka Jana Jerzego Flemminga i Antoniny, żona Adama Kazimierza, matka Adama Jerzego i Konstantego oraz Marii Anny Würtemberg Montbéliard, Zofii Zamoskiej i Teresy.
Pisarka, organizatorka życia kulturalnego i literackiego; założycielka rezydencji Powązki (1771); współorganizatorka konkurencyjnego wobec klasycyzmu stanisławowskiego ośrodka pielęgnacji nar. Tradycji pamiątek w Puławach, o istotnym wpływie na życie kraju; w młodości zwolenniczka rokoka, późniejsze zafascynowanie sentymentalizmem (upodobania te znalazły wyraz w koncepcjach obu rezydencji) przedstawiła w „Myślach różnych o sposobie zakładania ogrodów” (1805); brała aktywny udział w wydarzeniach politycznych, w okresie Sejmu Czteroletniego związana ze stronnictwem patriotycznym, rzeczniczka Konstytucji 3 Maja; inspirowała pisarzy i artystów, m.in. propagowanym szeroko wzorcem patriotyzmu (autorka marsza ułożonego w związku z uchwaleniem Konstytucji „Hej, hej rycerze”); 1792-93 udzieliła pomocy i poparła T. Kościuszkę; później związana z obozem propos.; 1812 pronapoleońska; zajmowała się teatrem i kształceniem aktorów; łącząc pasje kolekcjonerskie z pielęgnowaniem tradycji nar., stworzyła w Puławach pierwsze polskie muzeum – Swiatynię Sybilli oraz Domek Gotycki (1809); pisała dzieła oświat. I moralizatorskie dla ludu, m.in. popularną historię Polski „Pielgrzym w Dobromilu, czyli nauki wiejskie” (1818).

Kazimierz Czartoryski
Książę, ur. 1674, zm. 31 VIII 1741, Warszawa, syn Michała Jerzego, mąż Izabeli z Morsztynów, ojciec Michała Fryderyka, Augusta Aleksandra, Teodora, Konstancji Poniatowskiej, Ludwiki.
Podkanclerzy litewski, kasztelan wileński, założyciel Familii; karierę zawdzięczał w znacznym stopniu żonie, której wpływom ulegał; w czasie bezkrólewia 1696-97 zwolennik kandydatury francuskiej (ks. F. Conti); pojednany z dworem, od 1699 podczaszy litewski.; 1706 przeszedł na stronę Stanisława Leszczyńskiego, który ofiarował mu 1707 podskarbiostwo wielkie litew.; oskarżony o nadużycia, zrzekł się tego urzędu (1712); od 1712 podkanclerzy litewski, konsekwentny przeciwnik Rosji, co wobec nowego, antyrosyjskiego kursu polityki Augusta II, przyczyniło się do zbliżenia z dworem (1718); 1724 zamienił podkanclerstwo na kasztelanię wileńską; po śmierci August (1733) przeszedł do obozu Leszczyńskiego; 1736 pogodził się
z Augustem III.

Konstanty Czartoryski
Książę, ur. 28 X 1773, Warszawa, zm. 20 III 1860, Wiedeń, syn Adama Kazimierza i Izabeli
z Flemmingów, brat Adama Jerzego, Marii Anny Würtemberg Montbéliard, Zofii Zamoyskiej i Teresy.
Generał wojska rosyjskiego i polskiego; młodość spędził na dworze w Petersburgu; 1801 zwolnił się z wojska rosyjskiego; w okresie Księstwa Warszawskiego służył w gwardii, brał udział w kampanii 1809 przeciw Austrii, wystawiając własnym kosztem pułk piechoty (jego dowódca do 1812), oraz w wyprawie moskiewskiej 1812 (ranny pod Możajskiem); odznaczony Orderem Wojennym Virtuti Militari (1813); 1815-18 generał – adiutant w armii Królestwa Polskiego; od 1828 przebywał stale w Wiedniu; w okresie powstania listopadowego 1830-31 wciągnięty przez swego brata do akcji dyplomatycznej na rzecz polski; w swym pałacu Weinhaus (pod Wiedniem) zgromadził cenną galerię obrazów; mecenas muzyki, skupiał wokół siebie sławnych artystów, m.in. na słynnych zebraniach czwartkowych grywał u niego
F. Liszt.

Maria Anna Würtemberg Montbéliard z d. Czartoryska(Maria Anna Wirtemberska)
Księżna, ur. 1768, zm. 1854, córka Adama Kazimierza i Izabeli z Flemmingów, żona Fryderyka Ludwika Würtemberg Montbéliard, siostra Adama Jerzego, Konstantego, Zofii Zamoyskiej i Teresy.
Powieściopisarka; edukowana w Puławach, m.in. przez F.D. Kniaźnina; w czasach Księstwa Warszawskiego była wizytatorką szkół żeńskich i prowadziła w stolicy salon literacki; od 1837
w Paryżu; autorka najwybitniejszej powieści sentymentalnej „Malwina czyli Domyślność serca” (1816), powiastek dla ludu, szkiców z podróży w stylu L. Sterne'a "Niektóre zdarzenia..." (1978). 

Michał Fryderyk Czartoryski
Książę, ur. 26 IV 1696, Klewań(?), zm. 13 VIII 1775, Warszawa, syn Kazimierza Czartoryskiego
i Izabeli z Morsztynów, mąż Eleonory z Waldhelmów, brat Augusta Aleksandra, Konstancji Poniatowskiej, Ludwiki i Teodora, ojciec Antoniny Flemming.
Kanclerz wielki lit. I kasztelan wileński; współzałożyciel Familii, jeden z najwybitniejszych polityków XVIII w.; poseł na sejm 1718-20; stronnik Augusta II, zbliżył się szczególnie do zaufanego ministra króla,
J.H. Flemminga, pod którego wpływem wypracował swą ideę reform ustrojowych, mających zagwarantować suwerenność państwa polskiego; próbom realizacji tej idei poświęcił resztę życia; początkowo kierował działalnością Familii na Litwie, od końca lat 40. przewodził temu stronnictwu; mistrz rozgrywek sejmikowo-trybunalskich, górował nad przeciwnikami wiedzą i inteligencją, łatwo pozyskiwał szlachtę; 1722-24 kasztelan wileński, od 1724 podkanclerzy litew., od 1754 kanclerz wielki litew.; 1733 poparł Stanisława Leszczyńskiego, uczestnik konfederacji dzikowskiej (1734), 1736 pogodził się z Augustem III; program reformatorski naprawy Rzeczypospolitej usiłował realizować na sejmach 174-50 w przymierzu
z Rosją i Austrią przeciw Prusom, 1763-64 przy pomocy Rosji; 1764 pod osłoną wojsk rosyjskich zawiązał w Wilnie generalną konfederację zwróconą przeciwko K. Radziwiłłowi i złamał jego potęgę; zwycięstwo to zostało zniweczone przez konfederację radomską 1767; zalecał politykę oporu wobec Rosji.

Teresa Czartoryska
Księżna, ur. 1765, zm. I 1780, córka Izabeli z Flemmingów i Adama Kazimierza, siostra Adama Jerzego, Konstantego, Marii Anny Würtemberg Montbéliard, Zofii Zamoyskiej. Jedyna biologiczna córka męża Izabeli Czartoryskiej.
Zmarła mając zaledwie 15 lat na skutek nieszczęśliwego wypadku. Stała za blisko kominka i jej sukienka zapaliła się jak pochodnia. Zanim ugaszono na niej pożar, doznała bardzo bolesnych
i rozległych poparzeń. Zmarła po trzech dniach. 

Dla Ucznia

Licznik odwiedzin

statystyka